تربیت جنسی کودک، چه زمانی و چگونه؟

علی
گاهی در مقابل کودکم از کوره در می‌روم
آبان ۱, ۱۳۹۶
السا
تست مارشمالو
دی ۶, ۱۳۹۶

بسیاری از والدین معتقدند یکی از سخت‌ترین ارکان تربیت کودک، تربیت جنسی است. خیلی از خانواده‌ها از این بخش واهمه دارند و یا در عمل، واکنش‌های نامناسبی از سر ناآگاهی انجام می‌دهند. آنچه مشخص است، آگاهی والدین می‌تواند در پیشگیری از بروز آسیب به‌ویژه لغزش‌های جنسی، نقش بسزایی داشته باشد. امروزه والدین زیادی را می‌بینیم که یا در مورد این مسائل چیزی نمی‌دانند و یا به خاطر فرهنگ سنتی منتقل‌شده در جامعه، آن را در حدی موضوعی شرم‌آور تلقی می‌کنند که همه درها را به روی خود می‌بندند. بیشتر این خانواده‌ها یا کودکان را موجوداتی غیرجنسی فرض می‌کنند و یا تصورشان بر این است که بروز نشانه‌هایی از رفتارهای جنسی از سوی کودک معنای خطرناک و شرم‌آوری دارد و باید با آن مقابله کرد.

در جمع مادرانه ما به دفعات بحث‌های مختلفی در مورد تربیت جنسی کودکان شکل گرفته است که سعی می‌کنیم به مرور چکیده این بحث‌ها را روی سایت منتشر کنیم.0001619_900

تا اینجا، یکی از مادران گروه، در این زمینه بررسی‌هایی انجام داده است. او نظر چند نفر از کارشناسان این حوزه را گردآوری کرده و نقاط مشترک بحث‌ها را در قالب چند پرسش اصلی و مهم به صورت مقاله‌ای نگارش کرده است. اگر این موضوع برای شما هم ابهاماتی دارد، دعوت می‌کنیم این مقاله را بخوانید و نظراتتان را با ما در میان بگذارید.

 

رفتار جنسی کودک از چه زمانی آغاز می‌شود و چطور تغییر می‌کند؟

چیزی که مهم است بدانیم این است که مغز مهم‌ترین ارگان جنسی است و تنها عضوی است که یک‌باره شکل می‌گیرد و تنها با بزرگ‌تر شدن فرد نسبت به نوع عملکردش شناخت پیدا می‌کند و هیچ تغییری در تعداد سلول‌های آن ایجاد نمی‌شود.

بنابراین رفتار جنسی از همان دوران تولد آغاز می‌شود با بزرگ‌تر شدن کودک شکل آن تغییر می‌کند. کودک در شش ماهگی دست خود را برای کشف آلت جنسی به سمت آن می‌برد، در ۲ تا ۴ سالگی شروع به خود تحریکی می‌کند و … چرا که مغز به‌عنوان مهم‌ترین ارگان جنسی است در طی دوران تکامل پیدا می‌کند و رشد می‌یابد. مثلا فرض کنید یک کودک دو ساله نسبت به بدن خود (ارگان جنسی) این شناخت را دارد که وقتی به آن دست می‌زند حس خوبی پیدا می‌کند و غلغلکش می‌آید. اما وقتی همین کودک ۴ ساله می‌شود، شناختش نسبت به این لمس و لذت بیشتر می‌شود. حتی در دوران جنینی مشاهده می‌شود که کودکان انگشتشان را می‌مکند و یا از نظر بیولوژیکی علامت‌هایی دارند که نشانه‌ای از رفتار جنسی شناخته می‌شود.

فراتر از تغییرات بیولوژیکی و تغییرات جنسی، تغییرات عاطفی و روانی نیز وجود دارند. از این‌رو، مهم‌ترین ارگان جنسی” پوست” است. وقتی شما به‌عنوان والدین کودک را بغل می‌کنید و او را نوازش می‌کنید و می‌بوسید و قسمت‌هایی از بدنش را ماساژ می‌دهید. و عاطفه‌تان را از این طریق به کودک منتقل می‌کنید؛ مطمئن باشید از این طریق برای سلامت جنسی فرزند خود در آینده سرمایه‌گذاری می‌کنید.

 

چه رفتارهایی رفتار جنسی محسوب می‌شوند؟

گاهی کنجکاوی کودکان باعث می‌شود وقتی باهم بازی می‌کنند، شلوارشان را پایین بکشند و خودشان را با یکدیگر مقایسه کنند. والدین باید بدانند که این کار بیش از هر چیز مربوط به کنجکاوی است.

اگر این اتفاق بین کودکی با کودک دیگر که چند سال ازاو بزرگتراست بیفتد، باید مداخله کرد و گفت که بچه‌ها اجازه ندارند این کار را با همدیگر کنند (چون ممکن است بچه بزرگ‌تر از بچه ای که کوچک‌تر از خودش است سوء استفاده کند).

بعضی بچه‌ها عادت دارند قبل از خواب دستشان را روی آلت تناسلی‌شان بگذارند. این یک رفتار جنسی نیست و فقط به آن‌ها آرامش می‌دهد. اگر پدر و مادری متوجه این رفتارکودک شدند نباید فکر کنند بچه خود تحریکی می‌کند.

اگر پدر و مادراز این حالت چندششان شود وکودک را دعوا و تنبیه کنند، می‌توانند حس گناه را به آن‌ها منتقل کنند که می‌تواند دربزرگسالی روی رابطه عاطفی و جنسیشان تأثیر بسیار منفی بگذارد.

بازی‌های جنسی در کودکان زیر شش سال کاملاً طبیعی است. در این سن، این رفتار می‌تواند تقلیدی باشد و بازی‌هایی کنند که در آن بدن یکدیگر را ببینند یا لمس کنند (مثل نمونه معروف نوعی دکتر بازی بچه‌ها). معمولاً کودکان این بازی را به هم پیشنهاد می‌کنند و روی این بازی توافق می‌کنند و یکی از شاخص‌های طبیعی بودن این است که هیچ یک از بچه‌ها در این بازی آسیب نمی‌بینند.

برای مثال دو پسر بچه پنج ساله به هم می گویند: «من اندام تو رو می‌بینم تو هم اندام منو ببین». این کار کاملاً طبیعی است اما بهتر است اتفاق نیفتد و نباید تکرار شود.

بزرگسالان در اتفاق افتادن و تکرار آن مسئول‌اند. مثلا وقتی کودکان بدون حضور بزرگسال در یک اتاق می‌مانند همه بازی‌ها را انجام می‌دهند و بعد از اینکه حوصله‌شان سر رفت سراغ بازی‌های مبتکرانه می‌روند (که این کاملاً طبیعی است.)

این کار به معنی این نیست که اتفاق بدی در حال وقوع است، بلکه نظارت بیشتر بزرگسال را می‌طلبد.

بنابراین، اگر فرزندتان به شما گفت که دوستش از او خواست که اندام همدیگر را ببینند، اصلاً نگران نشوید این بهترین فرصت برای این است که شما اقدام مناسب را بکنید.

زمانی از رفتار جنسی کودکان با یکدیگر باید نگران شد که به راز تبدیل شود و مثلاً کودکی که از کودک ما دو سال بزرگ‌تر است این پیشنهاد را داده باشد و توصیه کند که به پدر و مادرت چیزی نگو. این مسئله می‌تواند خطرناک باشد چون کودکان خوب می‌دانند چگونه باید چیزی را مخفی کرد.

آراد

آراد

لذت جنسی کودکان به چه معنی است؟

رفتارهای جنسی هر سن، برای کودک لذت بخش است؛ اما این لذت دقیقاً مانند لذتی است که کودک از مکیدن انگشت می‌برد یا مانند بازی کردن با موهایشان یا مثلا وقتی بعضی بچه‌ها با موی مادرشان بازی می‌کنند. دقیقاً همان میزان لذتی که از این رفتار برای احساس آرامش در کنار شما می‌برند، از لذت آلت تناسلی و تحریک خود نیز می‌برند. بنابراین، به تعبیری می‌توان گفت که این نوع لذت شباهت چندانی با لذت بزرگسالان از رفتارهای جنسیشان ندارد.

با این وجود، اگر در مقابل چنین رفتاری، کودکان تنبیه شوند یا مثلا کتک بخورند، ماهیت این رفتار تغییر می‌کند و با اضطراب همراه می‌شود. نکته مهم این است که از زمانی که رفتار اضطراب‌زا شد، وابستگی نیز به همراه خواهد داشت و این احتمال وجود دارد که کودک دیگر آن را ترک نکند.

 

تربیت جنسی کودک از چه سنی آغاز می‌شود؟ و از چه سنی می‌توان در مورد مسائل جنسی با کودک صحبت کرد؟

صحبت در این زمینه عموماً مشکل است. کمی به خانواده خود برگردید و ببینید آیا در این زمینه صحبتی شده است؟ جز جوک‌هایی که در این زمینه گفته شده آیا صحبت دیگری شنیده‌اید؟ مساله این است که خیلی از ما نیاز جنسی را مثل نیازهای دیگر می‌دانیم اما یاد نگرفته‌ایم در موردش حرف بزنیم.

وقتی معده درد داریم، فوراً به پزشک مراجعه می‌کنیم اما اگر بعد از ازدواج با همسرمان، در زمینه جنسی مشکل داشته باشیم به هیچ کارشناسی مراجعه نمی‌کنیم؛ مگر کار به جدایی و طلاق بکشد. باید دید ریشه این عدم توانایی در صحبت کردن از مسائل جنسی کجاست. آیا این موضوع ریشه در محیط خانواده ما ندارد؟ که این حس به ما داده شده که اندام جنسی کثیف است و چیز خوبی نیست و نباید کلمه‌ای در موردش به زبان آورد؟!

به اولین رابطه جنسی خود که فکر می‌کنید چند درصد واقعا لذت بردید؟ بسیاری از تحقیقات نشان می‌دهند که درصد بالایی از مشکلات به عدم آگاهی از چیزی که پایه زندگی زناشویی محسوب می‌شود، برمی‌گردد و بنابراین، خیلی‌ها معتقدند آموزش مسائل جنسی باید از سن کودکی و «متناسب با سن کودک» و در «چهار چوب خانواده» طرح شود.

تابو بودن مسائل جنسی، نداشتن اطلاعات و عدم راحتی والدین باعث می‌شود که صحبت کردن در مورد مسائل جنسی مشکل به نظر بیاید. دیدگاه کارشناسان این است که از هر سنی با رعایت شرایطی، می‌توان تربیت و آموزش جنسی را شروع کرد. لازمه‌اش این است که خود والدین در این زمینه با هم راحت باشند و تصویر مثبتی از رابطه جنسی داشته باشند.

اگر مادری تصویر درستی از این موضوع نداشته باشد، بعید است حتی به لزوم آن در زندگی کودک توجه کند. چنین مادری، وقتی به دختر خود فکر می‌کند، تمرکز نگرانی‌هایش روی مسائل کلیشه‌ای غلط خواهد بود و یا پدری که این حس را دارد که نتوانسته موجب رضایت جنسی همسرش شود نمی‌تواند با بروز رفتاری جنسی پسر نوجوانش برخورد مناسبی کند.

در هر حال، برای صحبت و آموزش در این زمینه اجازه بدهید قدم اول را کودک بردارد و اگر در ذهنش سؤالی مطرح شد و آن را عنوان کرد به او جواب بدهید.

فکر نکنید که یک روز فرا می‌رسد که شما باید شروع کنید بی مقدمه برای کودک توضیح دهید که آد‌‌م‌ها چطور بچه‌دار می‌شوند و یک‌سری اطلاعات به او بدهید. چون احتمال زیادی دارد که کودک آمادگی هضم اطلاعاتی که می‌خواهید به او بدهید را نداشته باشد.

در ضمن، یادتان باشد بچه‌ها با هم فرق دارند و زمینه‌هایی که در آن کنجکاوی به خرج می‌دهند نیز متفاوت است. ممکن است کودکی در پنج سالگی سؤالی در ذهنش مطرح شود و یکی همان سوال را در هفت سالگی بپرسد.

دلیل مهم دیگری که کارشناسان معتقدند صحبت در مورد مسائل جنسی را باید از سن پایین شروع کرد، پیشگیری است. نداشتن اطلاعات کافی بچه‌ها در مورد بدنشان و مسائل جنسی ممکن است موجب شود اگر در محیطی در معرض آزار جنسی قرار می‌گیرند، آن طور که باید متوجه نشوند و در نتیجه عکس‌العمل مناسبی نشان ندهند.

کودکان معمولاً در سه سالگی تفاوت جنسیتی را درک می‌کنند و متوجه می‌شوند که دخترند یا پسر و در همین سن کنجکاوی در این رابطه شروع می‌شود. بی شک متوجه سینه‌های مادرش و تفاوت اندام‌های دیگر بین پدر و مادرش می‌شود. از این دوره کنجکاوی می‌توان به نحو مناسبی استفاده کرد و اطلاعاتی را که باید یک کودک داشته باشد را به او داد.

نیکا

نیکا

چطور به کودکان آموزش دهیم؟

وقتی در مورد آلت جنسی صحبت می‌شود، بهتراست به اندام اشاره هم کنید. البته این به آن معنا نیست که از کودک بخواهیم در جمع همان طور که بینی خود را نشان می‌دهد آلت جنسی خود را نیز نشان بدهد. نه! کودک باید بداند هر چیزی جایی دارد و اینطور حتی به او یاد می‌دهید تمام چیزهایی که به مسائل شخصی او مربوط می‌شود، خصوصی هستند و نباید در ملاء عام عنوان شوند.

همین‌طور، کودک یاد می‌گیرد بزرگ که شد جلوی دیگران لباسش را عوض نکند و لخت نشود (حدود ۵ سالگی). وقتی توالت می‌رود در را ببندد، وقتی حمام می‌رود مطمئن شود در بسته است.

معمولاً کودک زمانی شروع به سؤال پرسیدن می‌کند که از نظر کلامی رشد کرده باشد. خیلی وقت‌ها، هم‌زمان با وقتی ‌که آموزش توالت رفتن را شروع می‌کنیم، سؤالات کودکان نیز آغاز می‌شود. سوال‌هایی از قبیل: «این چیه؟»، «چرا من ادرار می‌کنم؟»، «چرا آلت من این شکلیه؟» و… والدین باید تمام این سؤالات را با خیال راحت و خیلی کوتاه و به شکل صحیح پاسخ بدهند. بر خلاف چیزی که والدین تصور می‌کنند، سؤالات جنسی کودکان گسترده نیست.

روزی که کودک حین حمام کردن، با اشاره به آلت جنسی‌اش، می‌پرسد “این چیه؟” باید پاسخ دهید این آلت جنسی توست و با بزرگ‌تر شدنت تغییر می‌کند آن وقت تو تنها حمام می‌کنی و با مامان حمام نمی‌روی.

از پنج تا هشت سالگی کودک کاملاً متوجه است که دختر یا پسر است و تفاوت‌هایش را با جنس مخالف می‌شناسد. نزدیک به شش سالگی کنجکاوی کودکان بیشتر در مورد نحوه بچه‌دار شدن آدم‌هاست و سوالاتشان در این زمینه است. دقت کنید که در مقابل سوالاتشان جواب‌هایی بی ربط ندهید. مثلاً نگویید «خدا به دونه توشکم مامان گذاشت و اون دونه بزرگ شد و نوزاد شد.» می‌توانید بگویید بچه‌ها در شکم مادرشان رشد می‌کنند و وارد جزییات نشوید. بزرگتر که شدند و اطلاعاتشان در مورد بدنشان بیشتر شد، می‌توانید این آگاهی را بیشتر کنید.

 

چطور به سؤالات کودک خود جواب بدهیم؟

بچه‌ها دوست دارند در مقابل سوالاتشان، پاسخی روشن و قابل فهم دریافت کنند، نه بیشتر! سعی نکنید یک‌باره کلاسی در مورد مسائل جنسی برای کودکتان بگذارید. او تنها یک پاسخ قابل قبول برای پرسشی که در ذهنش دارد، می‌خواهد.

از سوی دیگر، اگر با خود فکر کنید که یک سری مسائل تابو به نظر می‌آیند و نباید در خانواده مطرح شوند، باید این انتظار را هم داشته باشید که کودک برای یافتن پاسخ آنها به راه‌های دیگر متوسل ‌شود.

در عین حال، یکی از عواقب پاسخ نادرست عدم اعتماد کودک به والدین است.

2017-11-16_8-29-27

نمونه‌ای از سؤال‌هایی که کودکان معمولا می‌پرسند و جواب‌های صحیح و ساده به آنها

من از کجا آمده‌‌ام؟ /آدم‌ها چطور بچه‌دار می‌شوند؟ /بچه‌ها از کجا به دنیا می‌آیند؟

برای پاسخ به کودکی که چنین سوالی مطرح کرده، می‌توان گفت وقتی پدر و مادرها همدیگر را دوست دارند و با هم می‌خوابند، می‌توانند بچه‌دار شوند.

برای اشاره به رابطه والدین هرطور که احساس راحتی می‌کنید و فکر می‌کنید فرزندتان می‌فهمد، برایش توضیح بدهید. باز هم تاکید بر اینکه نیازی نیست وارد جزییات بشوید و چیزهایی که آمادگی فهمیدنش را ندارد به او بگویید.

ممکن است کودک در سنی باشد که از کسی خوشش بیاید مثلاً عاشق پسر بچه همبازی‌اش است و فکر کند اگر او را دوست داشته باشد آن‌ها هم بچه‌دار می‌شوند. اگر این سؤال رو عنوان کرد، می‌توانید بگویید عشق بچه‌ها با عشق آدم بزرگ‌ها فرق دارد و بچه‌ها نمی‌توانند تا بزرگ نشدند، بچه‌دارشوند.

 

ماهان

ماهان

نحوه مداخله والدین در خود تحریکی کودک

خیلی از والدین نگران هستند که کودکشان در یک وضعیت خاصی قرار می‌گیرد و از وضعیت خاصی استفاده می‌کند و علائم لذت بردن را نشان می‌دهد. خود تحریکی برای یک بزرگسال کار اشتباه و غیر قابل قبولی است اما برای یک کودک بخشی از تکامل او را نشان می‌دهد و شما باید از تبدیل به عادت دائم شدن آن جلوگیری کنید. تا اینکه در سنین بالاتر ادامه پیدا نکند.

اگر کودکی رفتار جنسی را به طور مداوم و با اصرار انجام می‌دهد، قبل از اینکه والدین یکدیگر را سرزنش کنند باید فضای خانواده را در نظر بگیرند. اما بعد بهتر است با یک نگاه و یا تکان دادن دست، به کودک تذکر دهند. اگر کودک باز هم اصرار به این رفتار داشت، ممکن است حتی این رفتار جنسی آگاهانه تلقی نشود و فقط نشانه اضطراب باشد.

 

آگاهی دادن به کودک برای جلوگیری از آزار جنسی

شاید مهم‌تر از هر چیز، در این مباحث این است که کودک یاد بگیرید بدنش متعلق به خودش است و هیچ کس حق ندارد کاری با بدنش بکند که او دوست ندارد و اگر چنین اتفاقی افتاد باید سریع به والدینش اطلاع دهد. شاید تصورش سخت باشد؛ اما تعداد دختران و پسرانی که توسط نزدیکانشان مانند برادر بزرگ‌تر دایی یا عمو مورد آزار قرار گرفتند کم نیست.

اغلب افرادی که در اولین مراجعه‌شان در بزرگسالی به کارشناس برای اولین بار از تجربه آزار جنسی خود صحبت می‌کنند، افرادی هستند که ابتدا متوجه نشدند کاری که طرف مقابل انجام می‌دهد غیر طبیعی است و اغلب اوقات فاصله سنی فرد سوء استفاده گر موجب شده که بترسند و حرفی نزنند. از طرفی، خیلی‌ها در خانه کسی را نداشتند که بتوانند مساله را با او در میان بگذارند؛ چرا که یا باور نمی‌کردند یا به خاطر حفظ آبرو و یا ترس، حتی صدایش را هم در نمی‌آوردند.

در این مسائل چیزی که روی آدم‌ها تأثیر گذاشته تنها دردهایی که داشتند نیست، بد برخورد کردن و مورد شماتت قرار گرفتن وجدی نگرفتن و احساس گناه دادن برای افراد قربانی تجربه تلخ‌تری را رقم می‌زند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *