چگونه برای کودکمان قصه بگوییم؟

آراد
پاسخ به کنجکاوی های جنسی کودکان، بی پروایی و تابوشکنی یا یک نیاز؟
اسفند ۲۷, ۱۳۹۶

قصه گویی یک مهارت است. از لحن و نحوه بیان کلمات، انتخاب لغات و جمله بندی ها گرفته تا زبان بدن و استفاده از ابزار مکمل همه و همه میتوانند در مسیر جذب و علاقمندی و افزایش مهارت کودکمان در گوش سپردن به داستان موثر باشند. مطلب زیر را سایت مدرسه مامانها منتشر کرده است که کلیات مفیدی را درباره قصه گویی مطرح میکند. در ادامه مطلب نظرات مادران رستاکی را میخوانید که کمی با نگاه چالش برانگیز به موضوع پرداخته اند. خوشحال میشویم شما خواننده عزیز هم ما را در نظرات و تجربیات خود در این زمینه سهیم کنید.

متین در یکی از کتابخانه های اهواز

متین در یکی از کتابخانه های اهواز


مطلب کارشناسی
گردآوری: آستیاژ (مامان پرنیا)
قصه گویی مهارتی است که میتواند شما را در دنیای کودکان وارد کند. ممکن است قصه ای به نظر بسیار ساده بیاید ولی طریقه ی تعریف کردن آن و نوعِ ارتباط برقرار کردن با کودک چنان در او تاثیر گذارد که علاقمندی وی را در پی داشته باشد. برای اینکه قصه گویی خوب باشیم در طی چند فعالیت با هم تمرین میکنیم.
گام اول: از چه سنی می توان برای کودک قصه گفت؟
از زمانی که کودک به حرف های شما توجه می کند و دوست دارد که شما برای او حرف بزنید، زمان قصه گویی شروع می شود
بخش کودکان یک کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه

بخش کودکان یک کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه


آموزش قصه گویی برای کودکان تا دو سالگی
کودکان تا دو سال یاد میگیرند که به قصه های کوتاه و سادهای که شما برای آنها تعریف می کنید توجه کنند. برای این گروه سنی از کلمه های آشنا استفاده کنید. توجه کنید که کودک شما با چه کلمه هایی آشناست و چه کلمه هایی را میشناسد.
ممکن است کودک شما با کلمه هایی مانند آب، مامان، بابا، جوجه،غذا،خواب و… آَشنا باشد. با توجه به همین کلمه ها، سعی کنید یک قصه ی ساده بگویید:
« یک جوجه کوچولو بود که میخواست غذا بخوره، پیش مامانش رفت و مامانش بهش غذا داد. بعد پیش باباش رفت و باباش بهش غذا داد. جوجه کوچولو غذاش رو خورد تا سیر شد. بعد شب شد و ماه اومد. جوجه کوچولو رفت پیش مامانش و خوابید.»
توجه کنید که آشنا بودن کودک با این کلمه ها به این معنی نیست که باید آنها را بیان کند. مهم این است که کودک معنای کلمات گفته شده را بفهمد.
مهارتهای کلامی در یک تا دو سالگی رشد میکند و کودک با کلمه های بیشتری آشنا میشود و میتواند کلمه ها و جمله های جدیدی به زبان آورد. با توجه به رشد کلامی کودک در قصه ها از کلمه های مختلفی استفاده کنید.
میتوانید کارهای روزانه را مانند قصه برایش تعریف کنید.
مثال:
« یه بچه کوچولو بود که وقتی لباسهاش کثیف میشد، مامانش اونا رو عوض میکرد. پیراهنش رو درمی آورد، شلوارش رو در می آورد، جورابهاش رو درمی آورد. زیرپیراهنش رو درمی آورد و بعد از اون یه زیرپیرهن تمیز تنش میکرد، شلوار تمیز به پاش میکرد و یه پیرهن تمیز بهش میپوشوند. اون بچه کوچولو لباسای تمیزش رو دوست داشت.»
بخش کودکان یک کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه

بخش کودکان یک کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه


با توجه به حیوان هایی که کودک در اطراف خود میبیند ، قصه های گوناگون تعریف کنید. کودکان روستایی با انواع حیوانات اهلی آشنا هستند. در شهرها هم کودکان با حیوان هایی مانند گربه، سگ، کبوتر، گنجشک، مورچه و … آشنایی دارند.
دربارهی حیوانات قصه هایی بر اساس موارد زیر تعریف کنید:
• زندگی حیوان ها:
زندگی حیوان ها موضوعات جالبی برای قصه ها هستند. مواردی مانند زود بیدار شدن مرغ و خروس، آب بازی اردک ها و مرغابی ها، بازی کردن گربه ها، کار کردن مورچه ها، لانه ساختن پرنده ها، آب بازی ماهی ها، بارکشیدن اسب و الاغ و … می تواند به قصه تبدیل شوند.
• شکل ظاهری حیوان ها:
شکل ظاهری هر حیوان، موضوع خوبی برای قصه است. مانند پرواز پرنده ها، شنا کردن ماهی در آب، گوش های دراز الاغ و خرگوش، بدن دراز مار، پشمهای گوسفند و…
برای نمونه به این قصه توجه کنید:
« یه گنجشک کوچولو با یه ماهی توی آب دوست شد. گنجشک به ماهی کوچولو گفت: بیا با هم پرواز کنیم و بریم به آسمون. ماهی گفت: من نمیتونم پرواز کنم، من که بال و پر ندارم. اون وقت گنجشک همون جا کنار آب نشست و با ماهی بازی کرد.»
هن هن هن، این صدای نفسای شما بعد از این مدلی قصه تعریف کردنه. این گام از آموزش مهارت قصه گویی برای زمانی است که کودک مهارت راه رفتن را به خوبی یاد گرفته و میتواند این طرف و آن طرف برود. قصه ی متحرک و بانشاط و باهیجان!
قصه هایی بگویید که در آن حرکت باشد
بخش کودکان کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه

بخش کودکان کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه


• قصه ای بگویید که گنجشک میخواهد پرواز کند و به این طرف و آن طرف بال بزند. پرواز کردن و بال زدن را با کودک تمرین کنید. در این بازی میتوانید یک ماجرای ساده به وجود بیاورید. برای مثال گنجشک می افتد و بالش درد میگیرد، بعد یک گنجشک دیگر به او کمک می کند.
• قصه ای بگویید که در آن یک اسب می دود، روی دو دستش بلند میشود و می رود تا لب رودخانه آب بخورد. همه ی این ماجراها را می توان به صورت قصه و بازی اجرا کرد.
• قورباغه ای که می جهد.
• قاصدکی که در هوا می چرخد.

• برگی که از شاخه درخت به زمین می افتد.
• ماشینی که در خیابان حرکت می کند.
• و…
در قصه گویی برای کودکان یک تا دوسال به نکته های زیر توجه کنید:
• قصه ها باید کوتاه باشند.
• از کلمه هایی استفاده کنید که برای کودک آشنا هستند.
• ماجراهایی که هر روز کودک میبیند، بهترین موضوع برای قصه گویی است.
• هر قصه را بارها تکرار کنید.
• قصه ها را با بازی همراه کنید

بخش کودکان کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه

بخش کودکان کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه


قصه گویی برای کودکان دو تا چهار سال
کودکان در این سنین به خوبی می توانند حرفه ای شما را بفهمند. حتی میتوانند با شما گفتگو کنند. اما هنوز هم لازم نیست قصه هایی برای آنان تعریف کنید که قابل فهم و درک باشد.
به این دلیل به کلمه و جمله هایی که کودکان به کار میبرند و یا درباره ی موضوع هایی که حرف میزنند، توجه کنید.
بر اساس همان کلمه ها، جمله ها و موضوع ها، قصه های مختلفی برای کودکان تعریف کنید.
خوب است قصه ها را برای کودکان کمی هیجان آمیز کنید. ماجرا همان اتفاق هایی است که در یک قصه رخ میدهد، پرواز یک پرنده، دوستی یک گنجشک و ماهی و یا حمام کردن کودک، یک ماجراست.
ماجرای قصه باید برای کودکان دو تا چهار سال تنوع بیشتری داشته باشد،
مثال:
« یک گنجشک کوچولو بود که با ماهی دوست شد. گنجشک کوچولو گفت: بیا بازی کنیم. بیا با هم پرواز کنیم. ماهی گفت: من که بال و پر ندارم مانند تو پرواز کنم. من فقط باید در آب باشم و در آب بازی کنم. گنجشک کوچولو غمگین شد. او دلش می خواست با ماهی بازی کنه. فکری کرد و گفت: پس من درون آب میآیم و با تو بازی میکنم.»
قصه هایی را تعریف کنید که توجه کودکان به انواع صداها جلب شود. در اطراف شما چه صداهایی وجود دارد که کودک میشنود.
• صدای انواع حیوانات
• باد و باران
• صداهایی که در خیابان شنیده می شود
• صدای هواپیما
• صدای رودخانه
• صدای انسان
• صدای وسیله های موجود در خانه (رادیو ، تلویزیون و …)
مثال:
« یه روز توی یه مزرعه یه بره کوچولو بود که مامانش رو گم کرده بود و دنبال مامانش می گشت و هی میگفت: بَع بَع… یهو آقا کلاغه از بالای درخت اونو دید و گفت: قــــارقــــــار!! بره کوچولو چی شده؟ بره کوچولو گفت: بَع بَع !! مامانمو گم کردم. آقا کلاغه گفت: قارقار!! نگران نباش بره کوچولو، من هم کمکت می کنم که مامانت رو پیدا کنی. تو همین جا کنار درخت سیب بشین تا من برم دنبال مامانت بگردم.
اون وقت بال هاشو باز کرد و پرواز کرد و گفت : قار قار! مامانِ بره کوچولو، کجایی؟؟؟ یهو از اون بالا مامانِ بره کوچولو رو دید که میگفت: بَع بَع، بره کوچولوی مامان کجایی؟ آقا کلاغه اومد پیش مامان بره کوچولو و بهش گفت: قارقار!! مامانِ بره کوچولو! بیا که بره کوچولو کنار درخت سیب نشسته و منتظرته. بعد مامانِ بره کوچولو اومد کنار درخت سیب و بره کوچولو رو پیدا کرد و همه خوشحال شدند و از آقا کلاغه تشکر کردند.»
کتابخانه  تازه تاسیس در فرانسه

کتابخانه تازه تاسیس در فرانسه


کودکان در این سن از قصه های هم وزن و هماهنگ لذت میبرند . این قصه ها آهنگین هستند و به خاطر شعرگونه بودن آنها مورد توجه قرار میگیرند.
کودک را تشویق کنید که اگر میتواند و دوست دارد این نوع قصه ها را حفظ کند.
مانند شعر معروف اتل متل
از کتاب های قصه استفاده کنید و قصه ها را برای کودکان بخوانید.
کتاب های قصه که معمولا همراه با تصویر باشد برای کودکان بسیار جالب است.
قبل از قصه خوانی به نکات زیر توجه بفرمایید:
• قبل از آن که کتاب را برای کودک بخوانید، خودتان آن را مطالعه کنید. آیا قصه مناسبی است یا نه.
• اگر قصه برای کودکان ۲ تا ۴ سال طولانی است، قسمتهایی از آن را کوتاه کنید.
• اگر بعضی از کلمه ها برای کودک سخت است، آنها را تغییر دهید.
• تصویرها را به کودک نشان دهید.
• کودک را در کنار خود بنشانید تا بتواند تصاویر را به خوبی نگاه کنید.
هنگام قصه گویی میتوانید از وسیله های مختلفی استفاده کنید. عروسک ها برای این کار بسیار مناسب هستند. هر نوع عروسکی که کودک دارد بیاورید. عروسک های پارچها ی، نخی، کاموایی، پلاستیکی و … برای این کار مناسب است.
با توجه به نوع عروسک ها، قصه ای بسازید. یک مادربزرگ، یک پدربزرگ، یک پدر، یک دختر و یک مادر و خیلی شخصیت های دیگر می توانند در این قصه وجود داشته باشند. شما همانطور که قصه تعریف میکنید عروسکی را حرکت دهید. هر شخصیتی را که معرفی میکنید و یا درباره آن نیز حرف میزنید به حرکت در بیاورید.
به همین ترتیب می توان از انواع وسیله های دیگر نیز استفاده کرد. وسیله هایی مانند چوب، سنگ، پر، قاشق و … برای قصه گویی مناسب هستند. این هم یک نمونه قصه با دکمه ی لباس!
کتابخانه ای در فرانسه

کتابخانه ای در فرانسه


مثال
« زهرا کوچولو یه لباس قشنگ داشت، جلوی لباسش سه تا دکمه بود. دکمه ی وسطی خیلی بازیگوش بود اینقدر خودش رو تکون داده بود که نخش شل شده بود. یه روز به خودش تکون محکمی داد و نخش پاره شد.»
منبع : مدرسه مامان ها برگرفته از جزوه یونیسف با اندکی تلخیص و تغییر
گفت و گو و تبادل نظر (این گفت وگو در دو سالگی بچه های رستاک صورت گرفته است)
سارا
مرسی آستی جون از مطلبی که گذاشتی. تو همین زمینه منم چند تا نکته به نظرم میاد بگم چون واقعا قصه ها چه بسا از نوزادی و بخصوص بعد از دو سالگی بسیار تاثیرگذارند در رشد ذهنی بچه ها.
اول اینکه چند وقت پیش یه سمیناری داشتیم با عنوان زبان برای کودکان پیش دبستانی.
سمینار ارائه بخشی از یه تحقیق مفصلی بود در مورد رشد ذهنی و اجتماعی خردسالان و بررسی نقش مدرسه و خانواده در این زمینه که توسط دو جامعه شناس معروف فرانسه در حوزه کودک انجام شده بود.
یکی از مهمترین سوالات تحقیق این بود که چطور تفاوت ها بین بچه ها در همون سنین اول مدرسه (۳ سالگی اینجا) شکل می‌گیره و چی میشه که بعضی از بچه‌ها به نظر میاد یادگیری بالاتری دارند و بعضی ها پایین تر. این دو محقق این مساله را از زاویه جامعه شناسی نگاه کرده بودند و مسائل ژنتیک و هوش و این چیزا رو به کلی کنار گذاشته بودند.
بش کودکان کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه

بخش کودکان کتابخانه عمومی تازه تاسیس در فرانسه


حالا من اگر بخوام خیلی خلاصه بگم، یکی از نکاتی که تو این زمینه خیلی موثر بود، ارتباطی بود که بچه ها با «زبان» برقرار می‌کردند. دایره لغاتشون و مسائل دیگه.
آن بخشی از ماجرا که می‌خواستم اینجا بگم این بود که بسیار جالب تحقیق رابطه مستقیم این جریان با کتابخوانی برای بچه ها و حتی ادبیاتی که پدر و مادر استفاده می کنند را نشان میداد.
نهایت ماجرا اینکه در خانواده هایی که با بچه ها فقط خیلی ساده صحبت میکردند، در حد نیازهای روزمره و فهم آنها فقط و برای سرگرمی هم بیشتر ترجیح می‌دادند خودشون قصه تعریف کنند، دایره لغات بچه‌ها بسیار پایینتر بود و در نتیجه ارتباطی هم که با آموزش مدرسه برقرار می‌کردند، کمتر.
برعکس، هر چی در خانواده بیشتر برای بچه کتاب خونده میشه و هر چی کتاب (کتاب های خوب قاعدتا) ترجیح داده میشه به قصه خوانی فی البداهه، دایره لغات بچه‌ها بالاتر میره.
حالا بگذریم که معمولا در خانواده هایی که بیشتر اهل کتاب بودند، بچه ها ناخوداگاه بحثهایی رو هم بین بزرگترها می‌شنوند که فراتر از بحث های روزمره هست و همین باز در ناخوداگاه کودک باعث بالا رفتن سطح درک و یادگیری میشه.
اما ته ماجرا اینکه ترجیحا برای بچه ها کتاب بخونیم. قصه گفتن هم بسیار بسیار خوبه و حتما باید باشه ولی جای کتاب رو نگیره! وقتی برای بچه ها کتاب میخونیم، جدای از ماجرای عادت دادن بچه ها به کتابخونی و این چیزا … یه حسنی که داره اینه که معمولا کلماتی استفاده میشه در کتاب که لزوما بچه ها تو زبان محاوره و روزمره ما نمیشنوند. شنیده شدن این کلمات به تدریج باعث میشه دایره لغات و سطح درک و ارتباطات بچه ها رشد عجیبی بکنه.
حالا قاعدتا منظور این نیست که کتاب ها خیلی سنگین باشند، خیلی طولانی باشند یا پر از کلمه سخت! بستگی به هر سن داره، ولی اگر دقت کنیم معمولا تو همون داستان کوتاه کتاب هم کلماتی هست که ما تو محاوره روزمره خیلی ازشون استفاده نمی کنیم. و اساسا اینکه ما در کل به عنوان یک آدم از تعداد محدودی کلمه استفاده میکنیم اما با کتاب خوندن برای بچه ها این محدودیت تا حدی جبران میشه. پس در کتابخونی هم زیادی ساده سازی نکنیم. اگه میبینیم بچه داره گوش میده و ارتباط برقرار میکنه سعی کنیم همون متن کتاب رو بخونیم..
اختصاص محلی برای کتابخانه در پارکینگ یک مجتمع مسکونی در گرگان. این کتابخانه صرفا با انگیزه و همت همسایگان از جمله مادران و پدران ساکن این مجتمع راه اندازی شده است

اختصاص محلی برای کتابخانه در پارکینگ یک مجتمع مسکونی در گرگان. این کتابخانه صرفا با انگیزه و همت همسایگان از جمله مادران و پدران ساکن این مجتمع راه اندازی شده است

پینگو
جالبه سارا پس در واقع داری این قسمت مطلب بالا که توی قصه لزوماً از لغات و جملات ساده تر و قابل فهم تر استفاده کنیم که البته پا رو از قصه گویی فراتر گذاشته و داره میگه حتی موقع خوندن کتاب هم این ساده سازی صورت بگیره رو به چالش می کشی. موافقم منم و توصیه میکنم برای اینکه همزمان هم قصه برای کودکمون قابل فهم باشه و هم دایره لغاتش غنی بشه عین متن کتاب خونده بشه و اگر احساس کردیم کودک متوجه معنی لغتی نمیشه براش یه توضیح کوچولو بدیم یا مثلا لغت مترادفش رو هم در کنارش بیاریم. من خودم برام خیلی پیش میاد وقتی که دارم برای رادین کتاب میخونم از این روش استفاده کنم.
هستی
من فی البداهه ها رو هم سعی میکنم با دایره لغات زیاد بگم.
سارا
خوبه هستی ولی کافی نیست.
حالا این تحقیقی که گفتم در واقع یه بررسی و انتقاد به سیستم آموزشی فرانسه بود که میرسید به اینکه چطور در مدارس هم جدیدا بیشتر و بیشتر ساده سازی میشه برای بچه ها و این جریان باعث گسترش اختلاف طبقاتی میشه از همون سن های پایین خردسالی. حالا اگه کسی خواست این بخشش رو هم توضیح میدم ولی خیلی واردش نشدم چون فکر کردم ممکنه از حوصله جمع خارج باشه.

کتابخانه گرگان

کتابخانه گرگان


هستی
نه جالبه اتفاقا!
سارا
یکی از بخشهای تحقیق اولا منجر میشد به یک انتقادی از سیستم آموزشی فرانسه که چرا در ادبیاتی که با بچه ها (به خصوص بچه های کوچیک) کار میشه انقدر ساده سازی میشه؟ کلمات و افعال و عبارات درست به کار برده نمیشه و از چند سال پیش یه جور محاوره ای ساده شده همه چیز.
جواب سیستم آموزشی به این انتقاد اینه که خب اینطوری همه بچه ها بهتر می فهمن منظور رو و ساده تره و …
اما تحقیق نشون میده که اینطوری نابرابری طبقاتی در آموزش رو گسترش میدیم. چرا؟
چون مطالعه جامعه شناسی تو این زمینه نشون میده که بچه هایی که با کلمات درست تر (و گاهی کمی سنگین تر) کمتر ارتباط برقرار میکنند، معمولا از طبقات پایین جامعه هستن که در محیط خونه کمتر براشون کتاب خونده شده و معمولا بازه لغاتشون محدود شده به مکالمات روزمره محاوره ای، قصه هایی که پدر و مادر خودشون می سازند (و طبیعتا چون خودساخته و فی البداهه ست، از همون لغات محاوره روزمره درشون استفاده میشه) و البته تلویزیون.
بچه هایی که فقط در معرض این آموزش ها هستند، ادبیات محدودی پیدا می کنن. به خصوص که معمولا در خانواده هایی هم هستند که نوع صحبت کردن و سوژه های بحث با خانواده های تحصیل کرده متفاوته. در نتیجه لغات اینها وقتی به مدرسه میرسند محدودتر از بچه های دیگه ست.
حالا تو این شرایط معلم مدرسه در سیستم آموزشی خارج از کتاب به این نتیجه میرسه که برای درک بهتر این عده‌ی بخصوص، به کلی از زبان ساده و محاوره ای استفاده کنه و در واقع به این شکل، باز یادگیری این گروه رو به تعویق می ندازه.
نتیجه این میشه که بچه های طبقات بالاتر اجتماعی همچنان در خونه در معرض ادبیات گسترده تری هستند و با بالا رفتن سنشون دائم در این زمینه رشد بیشتری به شکل تصاعدی پیدا میکنند. در صورتی که بچه های طبقات پایین در خونه که متوقف میشن و در مدرسه هم که باید تا حدی رشد کنند، با سیستمی مواجه میشن که سطحش رو پایین آورده. پس شکاف بین این دو گروه بچه ها با بزرگتر شدنشون بیشتر و بیشتر میشه و نابرابری بازتولید میشه!
رادین و کتابخانه ای گرگان

رادین و کتابخانه ای گرگان


اگر گویا نیست بگین بیشتر توضیح بدم.
حالا در همین راستا می‌خواستم بپرسم کی تا حالا کتابخونه بردن بچه ها رو تجربه کرده؟
می خواستم پیشنهاد کنم حتما اینو بذارین جزو یکی از کارها و تفریحاتتون. تا جایی که من میدونم و فکر میکنم، تقریبا تو همه شهرها و همه محلات تهران کتابخانه کودک هست. یعنی حتی اگه مشخصا کتابخونه کودک هم نباشه، خیلی وقتها یک گوشه همین کتابخونه های محلی داخل پارکها بخش کودک داره. پرس و جو که کنید پیدا می کنید.
الان که الیاد دو سالش شده، یکی از نقاط تفریحی ما کتابخونه ست که بسیار دوست داره.
حالا خیلی هم چیز خاصی نیست ها. کتابخونه دم خونه ما خیلی قدیمیه. زیرزمینش بخش کودکه. حالا قراره تا دو سال دیگه یک کتابخونه جدید ساخته بشه روبروی همین مکان و همه چیز منتقل بشه اونجا. ولی همین هم خیلی خوبه. میریم میشینیم اونجا. گاهی یه ربع حتی. گاهی بیشتر. الیاد که سریع میره یه صندلی برمیداره یه کتاب هم برمیداره شروع می کنه برای خودش خوندن. منم میرم می گردم ببینم کتاب های دیگه چی هست. معمولا از بخش کودک ۷-۸ ده تا کتاب می گیریم می ایم بیرون تا سه هفته بعد که باید ببریم پس بدیم و کتاب های جدید.
کتاب ها همه ایده آل نیستند. خیلی ها خیلی قدیمی اند. خیلی ها رو می اریم خونه ارتباط چندانی برقرار نمیکنه الیاد و همون طوری می بریم پس می دیم. اما برای من مهمه که همین سه هفته یک بار بریم با هم کتابخونه! همین عادت خودش خیلی مهمه! و هر بار یه کتاب خوب هم پیدا کنیم که بخونیمش و بعد ببریم پس بدیم کافیه.
به نظر من لزومی نداره الان دقیقا کتاب بچه دو ساله بگیریم. من گاهی کتاب های مستند کودکان می گیرم. مثلا با عکس حیوونها یا خیلی چیزهای دیگه.
اینم بگم که اولش یه کمی سخت بود. دفعه اول که رفتیم. خب اینکه به همه چی دست نزن و کدوم بخش رو بریم نگاه کنیم و اینها … ولی بعد یه برنامه خیلی خوب شده الان برامون.
 رادین و کتابخانه ای در گرگان

رادین و کتابخانه ای در گرگان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *